Een gravelbike-terugblik -- de evolutie van graveltechnologie

Foto's: Road Bike Action & Cathy Fegan-Kim

In minder dan een decennium is het gravelsegment ontstaan, geëvolueerd en rijpt het snel. Wat begon als een overwegend Midwest-gericht fenomeen is uitgegroeid tot het grootste groeisegment binnen het fietsen, dat inmiddels ver buiten de VS is uitgebreid.

Het is op de een of andere manier moeilijk voor te stellen dat er ooit een tijd was zonder tientallen gravelfietsopties of banden in elke kleur en een veelvoud aan maten. Om de nu beschikbare materiaalvoordelen volledig te waarderen, dachten we dat het tijd was voor een terugblik om onszelf eraan te herinneren hoe ver gravel-technologie in slechts een handvol jaren is gekomen.

Terug in 2012, toen gravelfietsen nog in de kinderschoenen stonden, werkte ENVE samen met Road Bike Action aan een project om de perfecte gravel­fiets te bouwen, of in elk geval het beste wat we op dat moment konden bedenken. Het zou nog een paar jaar duren voordat een van de grote merken iets anders dan een omgebadgede cyclocrossfiets in hun assortiment zou hebben, want de consumentenvraag begon pas net te groeien.

Wat we bedachten was een helderoranje op maat gemaakte Calfee Dragonfly met een "avontuur"-geometrie, gebouwd in hun werkplaats in La Selva Beach, Californië. Gezien het feit dat Calfee een pionier was op het gebied van koolstofvezel fietsframes, was het meer dan passend dat Craig Calfee betrokken was bij een project dat de markt zou helpen beïnvloeden, lang voordat de meeste merken zelfs maar beseften dat gravel iets was.

Vergeleken met de vele gravelfietsen op de markt vandaag is de Dragonfly gedateerd in die zin dat de bandenmarge beperkt was, de bandenopties nog beperkter, en echt doelgericht materiaal nog jaren weg was. Toch vertegenwoordigt hij het startpunt voor waar we stonden met de beschikbare technologie en het type rijden dat de verbeelding van zovelen prikkelde. Voor ENVE was het het moment waarop duidelijk werd dat gravel geen modegril was en fungeerde als katalysator om te kijken hoe mensen reden en welke voordelen specifieke gravel-wielen en -componenten konden bieden.

Frame

De Dragonfly gebruikte een geometrie die was aangepast van traditioneel wegrijden naar "avontuur" om meer stabiliteit, iets ontspannen rijgedrag en ruimte voor een band tot 35c te bieden. Dankzij de geboute constructie van het koolstofvezelframe kon Calfee de ketenbasislength met anderhalve centimeter verlengen voor betere stabiliteit, met tegelijkertijd voldoende bandenruimte. Aanvullende geometriewijzigingen omvatten het ontspannen van de hoeken van het stuurbuisje en het zadelbuisje met 3/4 graad, terwijl de dezelfde 7 cm trapas­drop als de wegversie werd gehandhaafd. Deze aanpassingen gaven het de rijkarakteristieken en stabiliteit van een endurance-fiets, in plaats van het nerveuze gevoel van een cyclocrossmodel bij hoge snelheden. Sommige van de populairste fietsen vandaag hebben tot 10 mm meer bandenruimte en zelfs in sommige gevallen vering, zoals de Niner MCR 9 RDO, Specialized Diverge en Lauf True Grit.

Wielen & banden

Terugkijkend is het bijna lachwekkend om te denken aan de hoge bandenspanningen en smalle bandbreedtes die we toen reden. Dit is de plek waar gravelproducten de grootste vooruitgang hebben geboekt en de rijervaring dramatisch hebben verbeterd met meer comfort en minder zorgen over lekke banden. Voor de opbouw werden ENVE's 29" XC tubulaire velgen gelaced op Chris King naven samen met Schwalbe 33c banden gebruikt. Omdat cyclocross­banden beperkt zijn tot een maximale breedte van 33c vanwege UCI-regels, was het bijna onmogelijk om een kwalitatief hoogwaardige 35c te vinden. Nu hebben we wielen zoals de G23 die speciaal voor gravel zijn gebouwd met kenmerken zoals de Wide Hookless Bead die de kans op tubeless bandlekkage vermindert en qua gewicht vergelijkbaar is met een tubulaire velg. Tubeless banden zijn te vinden in vrijwel elke breedte of profielpatroon dat je ooit zou willen, zodat je de ideale band hebt voor het terrein. We hebben een duidelijke verschuiving in bandenmaten gezien naarmate frames steeds meer ruimte bieden, waarbij veel rijders nu kiezen voor 40c+ banden en spanningen in het lage bereik van 30 psi.

Componenten

Ultegra Di2 was net uitgebracht in 2012, maar helaas zou het nog een jaar duren voordat een hydraulische Shimano wegschijfrem een optie was. Kabelgestuurde Avid-schijfremmen waren gekoppeld aan 10-speed schakel-/remlichtgrepen. Wat de versnellingen betreft werd een compacte 50/34 voortandwielcombinatie samen met een 11-32 cassette gebruikt bij de opbouw. Op 11 snelheden na is dat tandwielkeuze nog steeds populair bij wie nog niet is overgestapt op de 1x-aandrijflijn.

Calfee liep ver voor op zijn tijd met het eendelige stuur/stuurpen-geheel en de computerhouder. Het grootste voordeel nu is echter het stuurontwerp, zoals het ENVE Gravel Handlebar, dat extra stabiliteit en vertrouwen biedt dankzij de uitwaaierende drops, naast een aanzienlijke verbetering van het comfort. Het zijn vaak de afzonderlijke componenten die samen de grootste verbeteringen in rijgedrag en vertrouwen kunnen opleveren ten opzichte van het frame zelf.

Wat is de toekomst?

Het gravelsegment zal zich verder opdelen in subcategorieën naarmate meer rijders de scene betreden en verschillende ideeën hebben over wat hun voorkeurservaring zou kunnen zijn. Evil's Chamois Hagar is het perfecte voorbeeld daarvan, met een focus op enorme 700x50c banden en framegeometrieën die rechtstreeks zijn geleend van hun mountainbike-ontwerpen, wat een verbazingwekkende hoeveelheid controle biedt op terrein dat vaak te ruw wordt geacht voor gravelrijders. Meer mountainbike-technologie zal zijn weg blijven vinden naar gravelrijders, zoals de dropper-zadelpen die het vermogen van een rijder om technische afdaling vol vertrouwen te nemen kan transformeren. Avonturiers zullen meer opties hebben in vorken en frames die extra oplossingen bieden voor opslag van water en uitrusting. En aan de racekant, nu World Tour-profs deelnemen aan gravelevents, nemen de snelheden steeds toe. Dit zorgt voor een drang naar verbetering van aeroprestaties, aangezien de kleinste verbeteringen optellen tot een monumentale hoeveelheid over de loop van een evenement zoals Dirty Kanza.